Inhoud
In 1870 is Fort Honswijk gedurende 9 weken gemobiliseerd. Aanleiding is de uitgebroken oorlog tussen Pruisen en Frankrijk. Gedurende korte tijd staat het Nederlands leger op scherp. In 1871 is deze oorlog achter de rug na een overwinning van de Pruisen. In Nederland wordt de militaire aanwezigheid afgeschaald.
Granaat ontploft
Op 23 november 1872 zijn militairen in Fort Honswijk bezig om granaten te ledigen. Aanwezig zijn korporaal Wilhelm Frans Hendrik Molenaar (23) uit Schoonhoven, kanonnier Melis van den Akker (20) uit Loosdrecht, kanonnier Petri en sergeant van de Borst.
Tijdens werkzaamheden in de ochtend vat het kruit van een granaat waar de mannen mee bezig zijn vlam en explodeert deze. Molenaar en van den Akker raken zwaar gewond, terwijl Petri en van de Borst licht gewond raken.
Molenaar die door de drukgolf wordt verpletterd, overlijdt na enkele uren, rond 14 uur in de middag. Melis van den Akker heeft twee verbrijzelde armen, verwondingen aan zijn borst en ogen. Hij wordt ’s avonds naar het gasthuis in Utrecht gebracht. Daar worden zijn voorarmen geamputeerd.
In de media verschijnt al snel het bericht dat de mannen onzorgvuldig hadden gewerkt. Zo zou met een stalen beitel zijn gewerkt, in plaats van de voorgeschreven koperen beitel. De stalen beitel zou gevoeliger zijn voor vonkvorming en daardoor het kruit hebben ontstoken. Maar na korte tijd moet de media haar berichtgeving corrigeren. Er was gewerkt met een koperen beitel en een houten hamer. De granaat had twee dagen in het water gelegen.
Op 28 november 1872 wordt Molenaar begraven.
Geldinzameling voor Melis van den Akker
Van den Akker weet het ongeluk te overleven en maakt het naar omstandigheden goed. Op 16 december 1872 publiceren twee legerkapiteins een bericht in de krant, waarin ze een oproep doen om geld te schenken. Met het verzamelde vermogen willen ze voor Van de Akker een vast inkomen verzorgen via lijfrente.1
Ze worden daarbij gesteund door particulieren en het Rode Kruis Utrecht. Ook koning Willem III stelt 50 gulden per jaar levenslang beschikbaar voor van den Akker en de gemeente Utrecht volgt ook met een bijdrage. Verder wordt in februari 1873 een toneelstuk ‘De militaire Willemsorde‘ uitgebracht, waarbij de opbrengst ten goede komt van Van Den Akker.
Het bestuur van het Rode Kruis neemt het initiatief om van den Akker van twee kunstarmen te voorzien. Wanneer deze zijn aangebracht oefent hij met zijn kunsthanden en haken. “Zijn goede humeur, gezond verstand en intelligentie helpen hem daarbij”, zegt oud-bestuurslid P. Tempelman van der Hoeven in 1911 in het Utrechts Dagblad.2 Met zijn kunstarmen heeft hij een kippenhok, een ijsslede, een viskar en een eierenrek in elkaar getimmerd. Ook kan hij hakken, zaaien, wieden en planten. De media zijn lovend over wat Van den Akker heeft bereikt.
Tolbaas in Loosdrecht
Het invalidepensioen van 2 gulden per week is onvoldoende. Melis wordt in 1875 tolbaas in Oud-Loosdrecht. Dit zal hij volhouden tot 1924. In de jaren 1904 tot 1907 heeft hij een tweede tol erbij die hij met zijn zoon bediend en als die er niet is met zijn vrouw. Via een slimme truc weet hij telkens de concessie om tolbaas te mogen zijn binnen te halen.3
Gezinsuitbreiding
Uit de burgerlijke stand zien we dat Melis op 11 februari 1875 is getrouwd met Daatje Tober. Er worden daarna behoorlijk wat kinderen geboren, waarvan er ook veel overlijden. Het gaat om:
- 1875 – Willem, overlijdt na 4 weken;
- 1876 – Wilhelmina, trouwt in 1900;
- 1877 – Zwaantje, overlijdt na 6 weken;
- 1879 – Gerritje, overlijdt na 8 maanden;
- 1880 – Zwaantje, overlijdt na 3 maanden;
- 1881 – Melissa, trouwt in 1914;
- 1882 – Hendrik, trouwt in 1904;
- 1883 – Zwaantje, overlijdt na 12 maanden;
- 1884 – Melis, overlijdt na 7 weken;
- 1885 – Zwaantje, trouwt in 1908;
- 1887 – Alida, overlijdt na 3 maanden;
- 1888 – Melis overlijdt na 15 dagen.
Handig met de kunstarmen
In 1884 is van den Akker getuige bij de rechtbank. Hij moet daarbij zijn naam neerschrijven en deed dit met zijn mond.4 Eerder al blijkt hij brieven te hebben geschreven. De media is onder de indruk van zijn vooruitgang.
Door de vele arbeid slijten de kunstarmen. In 1911 schrijft de Arnhemsche courant5 dat Melis van den Akker aan zijn derde set kunstarmen bezig. Hij wordt in dat jaar ook meerdere malen gefotografeerd voor het blad Het Leven: schrijvend met zijn mond, etend met de haken, koffie schenkend en zagend.
Op 11 februari 1925 vieren Melis en Daatje hun 50-jarig huwelijksfeest. Een jaar later overlijdt zijn vrouw Daatje Tober op 78-jarige leeftijd. Melis van den Akker overlijdt op 26 februari 1933 in Hilversum op 81-jarige leeftijd.
Noten
- Provinciale Noordbrabantsche en ’s Hertogenbossche courant – 19-12-1872 ↩︎
- De tolbaas van Oud-Loosdrecht, De Leerdammer, 2-9-1911 ↩︎
- Tolheffing in Loosdrecht, Historische Kring Loosdrecht (1995) ↩︎
- Arnhemsche courant – 24-11-1884 ↩︎
- Arnhemsche courant – 21-08-1911 ↩︎
Deze pagina is gewijzigd op 1 oktober 2024