Voor 1000

4000 voor Christus

In de ondergrond ter hoogte van ’t Waal ligt de stroomgordel van De Wiersch. Deze rivier ontspringt vanaf -5700 voor Christus te zuiden van Vianen als een zijtak van de Rijn en stroomt via ‘t Waal naar het noordoosten. Via een kronkelbaan door het Rietveld en Schonauwen, komt deze rivier uit bij Het Klooster in Nieuwegein.

Rond 4660 voor Christus valt de rivier droog. Vermoedelijk is de restgeul lang watervoerend geweest, want in Het Klooster zijn sporen gevonden van de Swifterbantcultuur uit 4000 voor Christus. Het gaat om sporen van rondtrekkende mensen die de rivier De Wiersch hebben gevolgd en dus ook door ’t Waal zijn gekomen. In ’t Waal zijn deze sporen niet aangetroffen.

De Lek

Rond 200 voor Christus ontstaat de Lek. Het is dan nog een kleine waterstroom, omdat het meeste Rijnwater via de huidige Kromme Rijn stroomt. Langs de Lek en op enige afstand vindt bewoning plaats. Vondsten van de Eburonen treffen we niet aan op deze locaties, waardoor we kunnen aannemen dat de eerste nederzettingen pas in de Romeinse Tijd zijn ontstaan.

Romeinse tijd

Vanwege onvoldoende recente bouwkundige ingrepen zijn er weinig archeologische opgravingen gedaan. Toch weten we enkele locaties:

• Bij Ossenwaard was mogelijk een doorwaadbare plaats in de Lek. Op deze locatie is inheems-Romeins en importaardewerk aangetroffen, maar ook metaalvondsten van militaria.
• Ten noorden van Fort Honswijk zijn in 2006 door de archeologische werkgroep ‘Leen de Keizer’ duizenden fragmenten Romeins aardewerk gevonden, een zilveren haarspeld, mantelspelden, een zegeldoosje, een oorlepeltje, enzovoorts. 
• In een weiland nabij de hoek Groeneweg met de Achterdijk is een nederzetting uit de Midden-Romeinse tijd aangetroffen. Hier is een pottenbakkersoven opgegraven.
• Ten oosten van het Werk aan de Groeneweg zijn twee nederzettingen uit de Romeinse Tijd gevonden.
• Aan de overkant van De Lek zijn in het westen van Culemborg sporen uit de Bronstijd waargenomen.

In de middeleeuwen gaat het gebied langs de Lekoever over in het Gouw Lek en IJssel.