Een herberg was een locatie waar een reiziger kon rusten, eten, drinken en overnachten. Op diverse locaties waren tapperijen. Hier kwamen lokale bewoners samen.
Tull en ’t Waal lag op de route van Utrecht naar Culemborg/Den Bosch. Het dorp kende voornamelijk herbergen bij de veerdiensten en in de buurtkernen. Een herberg was doorgaans een boerderij, waar het voorhuis was veranderd in een drinkgelag. Een onvolledig overzicht van de herbergen en tapperijen in de gerechten Honswijk en Tull en ’t Waal:
Herberg Landlust (1724-1928)
Landlust was een boerderij/veerhuis/herberg sinds het jaar 1400 in de uiterwaard van De Lek. Het gebied Steenwaard viel om strategische redenen tot de Franse tijd onder Culemborg. Landlust lag iets hoger dan de omgeving, maar wel buitendijks.
Voordat het huidige huis er stond, was er in 1575 al een voorganger. De fundamenten zijn gebruikt voor het huidige gebouw.
De oudste schriftelijke vermelding van de herberg Landlust is een reisverslag uit 1724, waarbij een Franse baron bleef overnachten en niet te spreken was over de service.1 Maar ongetwijfeld was het gebouw langer in gebruik als herberg. Vooral reizigers uit het noorden die te laat bij de stadspoort aankwamen moesten hier overnachten. Pas na zonsopkomst konden ze de stad weer in.
Landlust had een interne ruimte die functioneerde als doorrijschuur. Hierdoor konden reizigers hun paard met koets binnen stallen.2 Rond 1814 was er brand in Landlust. Landlust stond ook bekend als het café van Van Leur. De laatste bekende vermelding is uit 1928.
Herberg Het Vosje (18e eeuw-1858)
Deze herberg lag buitendijks bij de Uitweg in Honswijk. Bij deze herberg was een voetveer naar de andere kant van de Lek. In de 18e eeuw droeg de herberg de naam Het Vosje. In 1808 heet deze ‘Het Groene Woud’, naar de naburige boerderij en in 1858 draagt deze de naam De Gouden Leeuw.3
Tapperij ’t Slijkerveerhuis (1668)
Het veerhuis bij het Oud-Slijkerveer had eveneens een tapperij. Het lijkt er niet op dat overnachten hier mogelijk was. De tapperij wordt genoemd in 1668. Mogelijk stond deze aan de kant van Hagestein.
Herberg van Van Velthuijz (<1860 – >1886).
In deze herberg vergaderde het gemeentebestuur van Tull en ’t Waal. Ook hier werden de huwelijken voltroken. De herberg was een kamer bij de Biesbossche korenmolen. Mogelijk overgegaan in Café ’t Molentje.
Café ’t Molentje (1913-1975)
Dit café dat vermoedelijk heeft gestaan in Molenbuurt bij de oude molen, wordt ook wel genoemd als het café van Hendriks en van Wijngaarden/Hamersveld. De oudste vermelding is 1913 en de laatste 1975. Tijdens de mobilisatie van 1914/1915 gingen soldaten van Fort Honswijk regelmatig naar ’t Molentje. Op 6 april 1913 werd J. de K. buiten voor het café in de buik geschoten. Het slachtoffer werd in het café verzorgd. De dader M. was bekend.4 In 1931 is er sprake van café de Biesboschermolen.(1931)
Overige namen
- In de Eyckelboom (1637)
- De Prins – Honswijk (1727)
- Tuil en ’t Waal bij Stephanus de Bruin (1853)
- Rietveld: Café Jan van Zoelen (1870-1877), overgenomen in 1877 door Arie de Bruijn × Johanna Verweij. Na overlijden van Arie in 1822 is er sprake van Café weduwe de Bruijn tot haar overlijden in 1930)5
- Café de Zwaan (<1877 – >1930)
- Café de Ooievaar – Sibbing/Oosterom (Strijpweg 2) (<1904 – 1955)
Noten
- Houtens Nieuws – In oude luister hersteld – 25 april 2016 ↩︎
- Het Kromme Rijngebied 2016 nr 2/3 – Landlust te Schalkwijk – Pieter Frederiks ↩︎
- Leven met de Lekdijk – W. Thoomes (2012) ↩︎
- Utrechtsch Nieuwsblad, 9 april 1913 ↩︎
- Blijkt uit onderzoek door Olaf Steinbrecher ↩︎
Deze pagina is gewijzigd op 13 september 2026